196-р сар2018

Бүлэг: Зочны булан

№5 Зочин: Төмөрийн Лхагвадорж

Нэвтрүүлгийн зочин: Төмөрийн Лхагвадорж

АНУ-ын Денвер хотод амьдардаг. Уул уурхайн баяжуулагч мэргэжилтэй. Гэр бүлтэй, 2 хүүхэдтэй.
1990-1995 онд Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллаж байгаад АНУ-ын Колорадо мужийн Металлурги, бодисын инженерийн мэргэжлээр суралцаж бакалавр цол авсан. Одоо Уул Уурхайн инженерийн мэргэжлээр Шинжлэх Ухааны Мастер цол авахаар суралцаж байна. 2002 оны хавар төгсөх ба Монголдоо ирж амьдар хүсэлтэй. Алсын Америкт 6 жил болсон авч энэ хугацаанд нутагтаа ирж амжсангүй.

- Сайн байн уу? Танд энэ оройн мэндийг хүргэе. Та бид 2 одоо Улаанбаатар даяар шууд ярьж байна. ДатаКом компани болон Шинэ долгион FM107.5 –ийн нийт хамт олны өмнөөс танд энэ оройн мэнд хүргэе. Сурлага хөдөлмөр өндөр амжилттай л биз дээ?

- За баярлалаа, Намайг энэ нэвтрүүлгийн зочноор урьсан явдалд баяртай байна.

- Та америкт 6 жил сурч байгаа юм байна. Мастер цолоо аваад эх орондоо буцаж ирэх гэж буй хүн өөрийн туулсан замналынхаа талаар ярина уу.Тэнд ямар орчин байна?

- Зургаан жил гээд бодоход овоо хугацаа өнгөрчээ. Би Эрдэнэт үйлдвэрийн зардлаар анх энд ирж суралцаж эхэлсэн. Металлургийн инженерийн баклаврын зэргээ 1999 онд хамгаалаад одоо Уул Уурхайн инженерийн чиглэлээр мастерын зэрэг хамгаалаад төгсөх гэж байна. Ер нь энд ирээд их л юм сурлаа гэж бодож байна. Америкийн сургуулиудын сургалт нь чанга байдаг юм байна. Олон ч оюутнууд сүүлийн үед энд ирж сурж байна. Цаашдаа ч олон оюутнууд ирж сурах биз дээ. Зөвлөх зүйл гэвэл хүний нутгийн хууль ёсыг хамгийн түрүүнд хүндэтгэж явах нь хамгийн чухал болов уу. Гарын үсэг зурсан бичиг баримт гэдэг хамгийн чухал байдаг, тэрийг манай энд ирж байгаа хүмүүс маань нэгд нэгэнгүй ойлгож байж зурахгүй бол дараа нь эргээд эвгүй байдалд орох тохиолдол гардаг. Чухал анхаарах зүйлийн нэг. Хүний нутгийн ёс заншлийг сурах, мөн энд байгаа монголчуудтайгаа ойр харилцаатай байвал дараа нь нилээд хэрэг болдог юм. Мэдээлэл авч хүний нутагт яаж амьдрах вэ гэдэг талаар судлахын хажуугаар, олон орны хүмүүстэй танилцах нь хэлний мэдлэгээ дээшлүүлэх ертөнцийг үзэх үзэлдээ дөхөм үзүүлэхэд нилээн хэрэг болно. Би ноднин билүү, 2 жилийн өмнө билүү, америкт сурч байгаа гадаад оюутнуудад туслах зөвлөмж гэсэн гарын авлагыг орчуулж Цахим өртөөний вэб сайт дээр тавьсан юм. Тэрийг хүмүүс уншсан байх, мөн монголын ганц хоёр сонинд тавигдсан сураг байсан. Тэнд нилээд дэлгэрэнгүй зөвлөмжүүд байгаа.

- Ямар вэб сайт хаяг руу хандаж энэ талын мэдээлэл авах боломжтой вэ?

- Тэр Цахим өртөө вэб сайт бол монголоо гэсэн сэтгэлтэй гадаадад сурч байгаа оюутнууд, монголд байгаа хүмүүс нийлж гаргадаг вэб сайт. Хаяг нь: www.tsahimurtuu.mn энэ вэб сайт руу орж үзвэл нилээд мэдээлэл байгаа. Хоёр сар тутамд сэтгүүл гардаг. Тэр сэтгүүлд америкт суралцагчдад зориулсан зөвлөмж гэж бий. Ер нь сурахад гол анхаарах зүйл гэвэл бие дааж ажиллах чадвар. Номноос уншсан зүйлээ цааш нь ургуулаад, сэтгээд багшдаа ярих нь их чухал зүйл болдог. Гэрийн даалгаар их өгнө. Тэр нь улирлын дүнгийн тодорхой хэсэг нь болдог. Ганцхан шалгалтаар дүн шийдэгдэхгүй. Нэг хичээл нь дор хаяж 3 шалгалттай байдаг. Багш нар ойр дотно харилцдаг. Нэрэлхэлгүй ойлгохгүй юмаа асууж хариулт авж болдог. Хамгийн цээрлэх зүйл гэвэл америкийн дээд сургуулиудад хуулах, хүний бичсэн материалыг зөвшөөрөлгүй хэрэглэх асуудал юм. Тийм тохиолдол гарвал сургуулиас хөөгдөх ч асуудал гарч магадгүй.

- Таны байгаа хотод монголчууд хэр олон байдаг вэ. Хоорондоо уулзаж учирч байна уу?

- Ер нь манай Colorado мужийн Denver хот Монголтой их төстэй цаг ууртай, баруун талаараа уулархаг газар. Намайг ирж байхад арав хүрэхгүй монголчууд байсан. Одоо бол хэдэн зуугаараа ирсэн байгаа. Колорадо хотын их сургуульд 100 гаруй Монгол оюутнууд байна. Ихэнх нь Засгийн газрын гэрээгээр сурдаг юм. Ер нь гадаадад сурч байгаа нэг үндэстнүүд хоорондоо нэгдэлтэй, зохион байгуулалттай байвал амьдрах байдал нь сайн, нэг нэгэндээ янз бүрээр тус дэмтэй, хүний нутгийн ёс заншлыг сурахад тодорхой тус дөхөмтэй. Тийм учраас ганц хоёр жилийн өмнөөс монголоо гэсэн сэтгэлтэй хүмүүс нэгдэе, ер нь монголчуулынхаа дунд арга хэмжээ зохиох нь зүйтэй гэлцээд, ноднингоос эхэлж сагсан бөмбөгийн тэмцээн байнга явуулдаг болсон. Азийнхний дунд усан дотор завиар 20 хүний бүрэлдэхүүнтэй багаар уралдах тэмцээн зохиож, монголчууд хамгийн анхны цомыг нь авсан. Їүгээрээ бас нэлээд алдаршсан. Ер нь овоо хэдэн тэмцээн явууллаа. Ноднингоос эхлэн монгол хэл дээр сонин гаргаж, үнэгүй тараадаг болсон. Монголд болсон зуд, Америкт болсон эмгэнэлт үйл явдалд зориулж хандив цуглуулна. Євчтэй нэгэндээ хандив өгөх зэргийн зохион байгуулалттай болоод байгаа. Ер нь удахгүй өргөн холбоо тогтооно. Денвер хот саяхан Улаанбаатар хоттой эгч дүүгийн харьцаатай болсон. Тэрийг монголд хэр ярьсан юм бол, мэдэхгүй байна. Сая ерөнхий сайдын айлчлалын үеэр Улаанбаатар хотын захирагч Энхболд Денвер хотын захирагчтай холбоо тогтоох гэрээнд гарын үсэг зурсан. Энэ явдал манай хоёр орны харилцаанд нилээн сайнаар нөлөөлөх болов уу гэж бодож байна.

- Та нар Монголд болж байгаа үйл явдлын мэдээллийг хэр хурдан хүлээж авч байна даа?

- Одоо Интернет хөгжсөн үед бас овоо хэдэн сонингоосоо мэдээлэл аваад байх юмаа. Энд байгаа монголчууд утсаар яриад сонссон зүйлээ нэг нэгэндээ тараах зэргээр мэдээлэл солилцдог. Ер нь бол тэр дор нь хүлээж авдаггүй ч, нэг их хоцрохгүй, гайгүй хүлээж авна. Гэхдээ сонингийн мэдээллийг үнэн худлыг эргэж нягталж байж ойлгохгүй бол заримдаа буруу мэдээлэл авчихсан тохиолдол байдаг л юм.

- Таны мэргэжлийн талаар яриагаа эргээд сөхөе л дөө. Та уул уурхайн мэргэжлээр сурсан хүн. Энэ салбар Америкт хэр хөгжсөн харагдаж байна? Монголд юу юуг нь хэрэгжүүлж болмоор юм шиг санагдаж байна. Мэргэжлийн хүний хувьд сэтгэгдлээ ярих уу?

- Америк орон бол уул уурхайн салбараар өндөр хөгжилтэй. Єнгөрсөн зуунаас эхлээд баруун тал руугаа алтнаас авхуулаад янз бүрийн баялагийг хайж олон хүн ирсэн. Миний сурч байгаа уулын сургууль гэхэд хуучин алтны ордны дэргэд 125 жилийн өмнө байгуулагдсан. Ер нь алтны уурхайчин хүмүүс сурах юм их байна гэсэн зорилготой байгуулсан сургууль. Монгол ба Америкийн уурхайнуудын ялгаа гэвэл, манайд энд тэндгүй том жижиг уурхайнууд байгаль сүйдлээд байна гэж байгаа. Америкт 50, 100 жилийн өмнө баялгийг нь ухаад дуусгачихсан, газрыг нь сэндийлээд орхичихсон газрууд одоо хариуцах эзэнгүй, засгийн газар нь хөрөнгө гаргаж нөхөн сэргээлт явуулж байдаг. Ийм ажилд маш их хөрөнгө шаардагддаг гэж байгаа. Манайд төр засаг нилээн олон жилийн дараа тархиа бариад энэ газрыг яаж сэргээе дээ гэж мөнгө зарах хэрэг гарах вий дээ. Ер нь хөрсний доорхи баялагийн геологийн нарийн судалгаа хийгээд, нөөцийн тодорхойлоод, дараа нь эдийн засгийн ашигтай гэдгийг нь бүр нарийн судалж тооцоолох хэрэгтэй байдаг. Жишээлбэл, зэсийг аваад үзэхэд зах зээлийн үнэ нь янз бүрээр хэлбэлздэг. Тийм болохоор зэсийн уурхай ашиглалаа гэхэд хэдэн жил ашиглах вэ, тэр хугацаанд үнийн хэлбэлзэл нь ямар байх вэ гэдгийг нь нарийн тооцох хэрэгтэй. Хамгийн доод үнээр зарлаа гэхэд ашигтай ажиллаж чадах уу үгүй юу гэдгийг тооцоолоод, орд газрын аль хэсгийг нь ашиглах вэ, ашиглаад дууссаны дараа тэр байгаль орчны нөхөн сэргээлтэнд хэр зэрэг зардал гарах вэ гэхчлэн бүгдийг тооцоолоод, за ашигтай гарах нь гэсэн тохиолдолд нь ухаж эхлэх хэрэгтэй. Нэгэнт уурхайгаа ухаад, үйлдвэрээ байгуулаад эхэлчихсэний дараа зардлаа бууруулах боломж цаашлах тутам буураад байдаг. Тийм учраас эхнээс нь эхлээд нарийн тооцоо хийж ажиллах нь манай компаниудад чухал байгаа юм даа. Гаднын хөрөнгө оруулагч нартай хамтран ажиллах нь манайд мөнгөн орлого оруулахаас гадна манай хүн амд ашигтай юм. дараа нь байгаль орчноо хэр зэрэг хурдан нөхөн сэргээлгэх вэ гэдэг талаар манай засаг төр нилээн нухацтай бодож байж, ажилуулах нь зүйтэй болов уу. Ер нь техник технологийг америкийн компаниуд байнга сайжруулах, зардлаа байнга бууруулж, ашгаа яаж нэмэгдүүлэх вэ гэдэгт анхаарч, хөрөнгө гаргаж ажилладаг.Тэр талаар манайхан нилээн анхаарах хэрэгтэй байгаа юм. Харин сүүлийн үед Монголын компаниудаас энд болж байгаа олон улсын уулзалт цуглаанд овоо харагддаг болсон байна лээ. Тийм болохоор нилээн зүйл сурч байгаа биз дээ гэж бодож байна даа.

- Танай сургуулийн талаар эргээд ярья л даа. Сургуулийн төлбөр жилд хэд байдаг вэ? Манайхтай харьцуулбал ямар байх юм? Монгол оюутнууд хичээлдээ хэр байна? Манайханд багш нар нь ер нь гайгүй гэж түрүүн хэллээ ш дээ. Энэ талаар дэлгэрэнгүй ярина уу?

- Манай сургууль АНУ-ын улсын сургууль байгаа юм. Тэгэхдээ нилээн үнэтэйд тооцогддог. Уулын мэргэжлийн сургалтаараа дэлхийд эхний гуравт ордог. Тийм болохоор зардал нь нилээн өндөр. Нэг улиралд янз бүрийн татвартайгаа нийлээд 9000 шахаж байна уу даа. Би харин азтай, энэ сургуулиас стипенд аваад бүх зардлаа сургуулиараа даалгаад сурч байгаа. Манай оюутнууд энд нилээн нэр сайтай. Ямарч мэргэжлээр сурч байсан монгол оюутнууд ер нь хурдан сэтгэдэг, хичээлдээ ч их мэрийж ханддаг гээд бусад оюутнууд багш нарийнхаа дунд нэр хүнд сайтай. Тийм болохоор би бас баяртай явдаг. Ер нь их эвгүй болчихоод байгаа оюутан гэж сонсоогүй л байгаа

- Та эх орноосоо гараад зургаан жил боллоо. Энэ хугацаанд эх орноо мөн гэр бүлээ санаж л байгаа даа. Гэр бүлийнхээ талаар ярьж өгнө үү.

- Би ч залуугаараа гэрлэсэн. Энд эхнэр хүүхдийн хамт амьдардаг. 2 хүүхэдтэй, хүү маань 10 нас хүрч байна. Тав, зургаан жил болоод ирэхээр монгол хэлээ мартаад эхэлж байна. Англиар цэвэрхэн ярина. Харин өнгөрсөн зунаас эхлээд авгай бид хоёр хүүхдүүддээ монгол бичиг зааж байгаа. Овоо уншдаг болох юм шиг байна. Харин уншсан зүйлээ эргээд ойлгоход нилээн хэцүү байх юм. Yгийг нь мэдээд байгаа хэрнээ тэр нь юу гэж байгааг сайн мэдэхгүй болчихоод байх юм. Манай бага охин ч бас эндхийн цэцэрлэгт явдаг. Тийм болохоор гадаадад байгаа хүмүүс хүүхдүүдээ монгол хэлийг нь сайн давтуулж, болж өгвөл монгол дээр үлгэр энэ тэрийг уншиж өгөх хэрэгтэй юм байна. Ядаж монгол үлгэрээа англи хэл дээр уншиж байвал эх нутгийнхаа талаар мэдэж авна.

- За ингээд яриагаа өндөрлөх тийшээ хандая. Таныг одоо хамаатан, ах дүүс тань сонсож байгаа. Тэдэндээ шинэ оны мэнд дэвшүүлж, ая дууны мэндчилгээ явуулна уу гэж хүсэх байна.

- Манайхан сонсож байгаа биз дээ. Тэд нартаа бүгдэд нь аз жаргал сайн сайхан байх болтугай гэж ерөөе. Би чинь 6 жил Монгол руугаа яваагүй байгаа хүн. Тийм болохоор монгол дуу хуур сонсвол их сонин сайхан байдаг. Ээж маань их дуулдаг байсан "Yvрд хамт байгаач ээжээ" гэдэг дууг ээж болон аав мөн гадаадад байгаа монголчуудынхаа ээж аав нарт зориулая даа.

- Сонирхолтой, сайхан ярилцлага өгсөн танд цаашдын сурлага хөдөлмөрт тань амжилт хүсье.

  • Бичсэн tamga
  • Үзсэн: 2420

Бүлэг: Зочны булан

№6 Зочин: Болдбаатарын Мөнхдэлгэр

Нэвтрүүлгийн зочин: Болдбаатарын Мөнхдэлгэр

28 настай. Сэтгүүлч мэргэжилтэй. 1991 онд 10 жилийн 51-р дунд сургууль, 1995 онд Отгонтэнгэр Их сургууль, 1998 онд Монголын Хэвлэлийн Хүрээлэнгийн Сэтгүүл зүйн дээд курсыг төгссөн.
Англи, орос хэлтэй. Монголд байхдаа UNDP-ээс санхүүжүүлдэг ДОХ, БЗХЄвчний эсрэг "Амар Мэнд" үндэсний сэтгүүлийн ерөнхий редактораар ажиллаж байсан. 2000 оны 6 сард АНУ-д ирсэн. Одоо Техас мужийн Их Сургуульд (UTA-Universitv of Texas at Arlington) сэтгүүл зүйн мэргэжлээр 2 дахь жилдээ суралцаж байна.
2001 оны 8 сараас эхлэн "My Mongol" нэртэй Интернэт сонинг эрхлэн гаргаж байгаа бөгөөд одоогоор дэлхийн 42 оронд суугаа Монголчууддаа сониноороо дамжуулж мэдээ мэдээлэл хүргэж байна.

Ганбаяр
- Сайн байна уу? Би 107.5-аас ярьж байна. Ганбаяр байна. Хичээл ном сайн уу?

Мөнхдэлгэр
- Сайн. Сайн байна уу? Хичээл ном сайн.

- Танд юуны түрүүнд шинэ оны мэнд хүргэе.

- Баярлалаа. Танд ч гэсэн шинэ оны мэнд хүргэе.

- "Над руу залга" нэвтрүүлгийн энэ дугаарын зочин Мөнхдэлгэртэй бид холбогдоод байна. Нэвтрүүлгийн эхэнд бид уламжлал ёсоор "Цахим өртөө" сүлжээний гишүүдтэй холбогддог юм. Энэ удаад бидний урилгыг хүлээн авч нэвтрүүлэгт оролцож байгаад баярлалаа. Мөн танай гэр бүлийнхэн одоо радиогоо сонсож байгаа. Та Техас мужид хэзээ очсон бэ? Ямар мэргэжлээр сурч байна? Хэдэн жил болж байна?

- Би энд ирээд одоо жил хагас болж байна. АНУ-ын Техас мужийн Их сургуульд сэтгүүл зүйн мэргэжлээр сурч байна.

- Техас мужийн цаг агаар ямар байна? Эдийн засгийн хувьд ер нь ямаршуухан муж вэ?

- Энд цаг агаар нь их халуун, тийм болоод ч тэр үү Монголчууд их цөөхөн байдаг. Техас мужийн хэмжээгээр нэг 40-50 орчим Монголчууд байдаг болов уу. Эдийн засгийн хувьд их хөгжсөн, Америкийн хамгийн том мужуудын нэгд ордог.

- Барагцаагаар нэг тоо хэлэх гээд үзье л дээ, 1 кг мах, 1 талх ямар үнэтэй байдаг вэ?

- 1 талх 95 цент, 1 боодол мах (5 кг нь) 12 доллар байх зэргээр янз янз байдаг. Энд байгаа хүмүүсийн цалинтай харьцуулбал нэг их үнэтэйд орохгүй л дээ. Харин Монголчуудын хувьд нилээн үнэтэйд орох байх.

- Монголчууд маань Америкт очоод сурахын хажуугаар ажиллаж мөнгө олно гэж явдаг. Техаст ер нь хэр ажил хийж мөнгө олох боломжтой вэ? Ажил хэр олдох вэ?

- Энд ажил олох тал дээр санаа зовох зүйлгүй. Үйлдвэрүүд олон, ер нь их хөгжсөн муж учраас ажлын байр хангалттай. Оюутнууд сураад, ажил хийгээд, сайхан амьдраад явах бүрэн боломжтой. Нэг хэцүү зүйл нь их халуун. Одоо өвөл гэхэд чинь бид нар футболктойгоо л явж байна шүү дээ. Халуун учраас хүмүүс шантраад ирдэггҮй юм. Зун бол их хэцүү.

- За одоо гол яриандаа оръё. Таны эрхлэн гаргадаг "My Mongol" интернэт сонин байдаг гэж сонссон. Энэ сонинг яагаад гаргах болов оо? Гаргаад хэр хугацаа өнгөрч байна. Голчлон ямар мэдээлэл энэ сонин дээр гардаг вэ?

- "My Mongol" сонин бол ерөнхийдөө мэдээллийн сонин. Бид өдөр тутам мэдээгээ сольдог. Дэлхийн бусад улс орнуудад суугаа Монголчууддаа олон улсын болон Монголын тухай мэдээлэл хүргэж байх зорилгоор сониноо анх гаргасан юм. Єнгөрсөн оны 8 сараас хойш өнөөдрийг хүртэл дэлхийн 42 оронд суугаа уншигчдаасаа 58079 удаагийн хандалтыг бүртгээд байна.

- Сониноо та ганцаараа эрхлэн гаргадаг уу, эсвэл хамтран ажилладаг хүмүүс бий юу?

- Сониноо би ганцаараа гаргадаггүй. Надаас гадна гурав, дөрвөн хүн бий. Би өөрөө ерөнхий редакторын үүргийг гүйцэтгэдэг. Бүх мэдээгээ өөрөө хянана. Манай сонины дизайныг нь хийдэг вэбмастер бий. Мөн Монголоос мэдээ явуулдаг хоёр гурван хүн байдаг.

- Сүүлийн үед Америкчууд ямар мэдээлийг илүү их сонирхож байна вэ? Нэг хэсэг 9 сарын 11, Бин Ладены тухай мэдээлэл толгой цохиж байсан байх. Одоо ямаршуухан мэдээлэл илүү их сонирхож байна?

- Яг одоогийн байдлаар Америкийн "Enron" гэдэг эрчим хүч гаргадаг том компанийн дампуурлын талаар бүх хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд шуугиж байна. Энэ компани санхүүгийн мэдээллээ худлаа гаргаж өгсөн. Гэтэл аудит хийсэн "Arthur Andersen"-ыхан худлаа гаргаж өгсөн мэдээллийг нь баталж өгсөн байна. "Arthur Andersen"-ыг Монголчууд сайн мэддэг шүү дээ. "Enron" компанийн дампуурлыг АНУ-ын Шүүх яам "гэмт хэргийн шинжтэй" гэж үзэж, Засгийн газраас нь хяналт, шалгалт явуулж байна. Энэ явдал хүн болгоны анхаарлын төвд байна.

- Монголчууд Америкийг зорихдоо маш сайхан диваажин байдаг гэж их гэгээлэгээр төсөөлж очдог л доо. Гэхдээ бас очингуут яг тийм орчин хүлээж авдаггүй юм шиг байгаа юм. Таны нүдээр анх Америк орон хэр харагдсан бэ? Америкчуудын амьдралын хэв маяг ямаршуухан байна?

- Тэр үнэн. Би анх Америкт ирэхдээ бас л их өөрөөр төсөөлж ирсэн. Тэгээд анх энд - Техаст буучихаад энэ Америкийн хөдөө нь юм болов уу гэж бодож байлаа. Ер нь их энгийн. Хотын төв - downtown руу нь очвол хэдэн өндөр байшинтай. Тэр төв рүү очиж хүмүүс амралтын өдрүүдээ өнгөрөөдөг. Бусад хэсгээрээ буюу төвөөсөө гадагшаа хойшлох тусам өндөр байшин ч байхгүй, их уйтгартай юм шиг харагддаг. Их нам жим. Ялангуяа манай энд бол хүмүүс гадуур явж байгаа нь ч харагддаггүй. БҮгд машинтай, машингүй бол амьдрах боломжгүй. Учир нь дэлгүүр хоршоо, банк, сургууль гээд бүх газрууд бие биенээсээ хол байрлалтай. Анх их гоёор төсөөлөөд ёстой л диваажин байдаг байх гэж санаад ирсэн. Тийм биш юм байна лээ. Ер нь хүн ажил хийхгүй л юм бол амьдарч чадахгүй газар. Америкчуудын амьдралын хэв маяг харьцангуй бусад улсуудаас, жишээ нь Монголчуудаас тэс өөр. Бүх юм нь бэлэн. Ажлаа хийгээд, цалингаа аваад, дундаж түвшинд амьдраад явцдаг. Ерөнхийдөө хүмүүсийнх нь амьдрал жигд дунд түвшиндээ орчихсон. Гэхдээ яг сайхан амьдаръя гэвэл боломжтой. Харин хууль бусаар ирсэн хүнд бол хэцүү. Бүх юм нь хаагдмал байдаг юм шиг байна лээ. Яг хууль ёсоороо сургуульдаа сураад, төгсөөд, ажлаа хийгээд, сайхан амьдаръя гэсэн хүмүүст боломжийн газар даа.

- Эх орноо хэр санаж байна? Очингуутаа ер нь хэрэггүй ч ирдэг байж үү дээ, буцдаг юм билүү гэж бодогдож байсан уу? Ер нь гэрээ их санаж байгаа юу?

- Гэрээ хамгийн их санаж байна. Хамгийн хэцүү юм маань тэр л байна даа.

- Одоо таныг сонсож байгаа гэрийнхэндээ та юу гэж хэлмээр байна?

- Шинэ оны мэнд хүргэе! Охин нь энд сайн байна. Бүх зүйл маань дажгүй. Санаа зовох зүйлгүй. Монголд өвөл их хүйтэн болж байгаа гэж дуулсан, дулаан хувцасаа өмсөөрэй!

- Нэг шинэ мэдээлэл хүргэхэд он гарсаар Монгол орон даяар их дулаахан болж байгаа. Тэгэхээр хүйтэн гэж санаа зовох зүйлгҮй ээ.

- Тийм үү. Тэр чинь их муу юм байгаа юм даа. Одоо цагаан сар болох гэж байхад бууз хөлдөхгүй.

- Тийм шүү. За, танд маш их баярлалаа. Манай нэвтрүүлэгт оролцож Техас мужийн талаар, мөн тэнд очвол амьдрал ямар байх талаар мэдээлэл өгсөнд баярлалаа. Мөн таны гэрийнхний өмнөөс хичээлээ сайн хийгээрэй. Биеэ бодоорой гэж хэлээд яриагаа өндөрлөе.

- За та бүхэнд баярлалаа.

  • Бичсэн tamga
  • Үзсэн: 2105

Бүлэг: Зочны булан

№4 Зочин: Дамдингийн Сэрдарам

Нэвтрүүлгийн зочин: Дамдингийн Сэрдарам
1995 онд МУYИС-ын түүхийн ангийг төгсөж, 1995-2000 оныг хүртэл ТИС-ын Нийгмийн ухааны тэнхимд багшилж байгаад 2000 оны 9 сараас Korean Government Scholarship авч Ємнөд Солонгост Dankook University-ийн Дорно дахины түүхийн салбарт Ph.D цол авахаар 2 дахь жилдээ суралцаж буй.

  • Бичсэн tamga
  • Үзсэн: 2312

Бүлэг: Зочны булан

№2 Зочин: Дашзэвэгийн Цэрэнбат

Нэвтрүүлгийн зочин: Дашзэвэгийн Цэрэнбат

Их Британийн Лондон хотноо амьдардаг. Математикч мэргэжилтэй. Эдийн засаг, бизнесийн үйл ажиллагааг урьдчилан төлөвлөх ухааны мастер зэрэгтэй. Монгол туургатны "Цахим өртөө" сүлжээг санаачлагч, зохион байгуулагч. Эхнэр хүүхдийн хамт амьдардаг.

Хөтлөгч Ганбаяар:
- Монголчуудын дунд интернэтийн "Цахим өртөө сүлжээ" гэж их яригдаад байгаа. Энэ сүлжээ маань хэзээ байгуулагдсан бэ? Мөн таныг анх байгуулалцсан гэж сонссон? Энэ талаар ярьж өгөхгүй юу?

Цэрэнбат:
- Таныг асуултаа эхлэхдээ "Цахим өртөө" сүлжээний тухай монголд их яригддаг гэж хэлэхийг сонсоод би эх оронд маань энэхүү сүлжээний утга учир, түүний түмэн олонд олгож буй боломж бололцоо үр өгөөжийг зөв зүйтэй ойлгож байгаа юм байна хэмээн итгэж, энэхүү сүлжээгээр овоглодог, түүнийг амилуулж байдаг хамт олныхоо өмнөөс сэтгэл нэн таатай байна. Сүлжээ 1999-05-31-нд үүдээ нээж үйл ажиллагаагаа эхэлж байсан. Тэр үед 7 оронд сууж байсан 27 монгол залуус энэ сүлжээг үүсгэн байгуулж байлаа. Yvсгэн байгуулагдсанаас хойш энэ хоёр жил хагасын хугацаанд сүлжээний гишүүдийн тоо тасралтгүй нэмэгдэж солилцох мэдээлэл, ярилцах зүйлс, хамтрах үйл хэргийн цар хүрээ тэлэхийн хэрээр түүний зорилго чиглэл өргөжин баяжиж бас илүү тодорхой болж байна уу даа гэж боддог юм. Сүлжээний гол зорилгыг товчоор хэлэх юм бол өнөө цагийн техник технологийн ололт дэвшлийн бидэнд хүртээж буй энэ үр өгөөжийг ашиглан хил хязгаар, улс орны харяаллыг огоорон монгол болоод монголч түмний оюунч сэтгэлгээний хувьд нэгтгэх, монгол орны хөгжил дэвшилийн төлөө хэмээсэн нэгэн зорилгын төлөө үйл хэргийг хамтран бүтээхсэн гэсэнд оршиж байна. Сүлжээг санаачилсан, үүсгэн байгуулалцсан хүний нэг нь би ч байгуулагдсан цагаасаа энэ сүлжээ, түүний гишүүд, хамт олны сэтгэлийн их дэм, гар бие оролцоогоор өдий хүрч өргөжин дэвжиж байгаа. Тэгэхээр гишүүд, хамт олондоо "Сүлжээг хэн санаачилсан гэдэг нь чухал бус, сүлжээ одоо хэр ажиллаж байна, түмэн олонд өөрийн хүргэж чадах үр өгөөжийг хэрхэн хүргэж байна, бид түүнийг илүү боловсронгуй болгоход яаж анхаарах вэ тэнд л бидний гол анхаарал төвлөрч, тэнд л бид идэвхи зүтгэлээ гарган дайчилж байгаасай. Ийм сэтгэлгээ манай сүлжээнд тогтоосой" гэж байнга хэлж байдаг л даа. Иймээс та хэрвээ манай сүлжээний гишүүн болоод сэтгэл зүтгэл гаргаад ажиллах юм бол таны гэсэн орон зай бий болж, та энэ сүлжээнд холбогдсон анд нөхдөөс өөрийн ажил хэргийн, амин хувийн анд нөхдөө олж нөхөрлөж, үйл хэргийг хамтран бүтээх тийм боломж бололцоо бүрэн бий шүү гэсэн ийм л хариуг таны эхний асуултанд өгье дөө.

- За баярлалаа. Цэрэнбат гуай. Одоо дэлхий даяар энэ сүлжээ хэдэн оронд, хэдэн гишүүдтэй вэ? Сүлжээгээр цацагдаж байгаа мэдээ мэдээлэл маань гишүүддээ хэр их өгөөжтэй байдаг вэ? Бусад гишүүн биш хүмүүс энэ сүлжээнээс мэдээлэл авч болох уу, эсвэл заавал гишүүн хүмүүс авах уу?

- Сүлжээний гишүүн гэдэг нь сүлжээнд хаягаа бүртгүүлсэн хүмүүсээ бид нэрлээд байгаа. Харин сүлжээний үйл ажиллагаа, солилцож байгаа мэдээ мэдээлэл, сүлжээний гишүүд юу хийж байгаа нь бүгд Интернэтээр нээлттэй учраас тэнд сүлжээнд хаягийн бүртгэлгүй хүн ч сүлжээний мэдээллийг унших бүрэн боломжтой. Сүлжээнд одоогоор бол дэлхийн 32 орноос 8 орны харьяаллын 710 гаруй хүний хаяг бүртгэгдсэн байгаа. Тухайлбал, Монгол, Япон, Турк, Унгар, Куба, АНУ, ОХУ, Хятад гэсэн нийт 9 орны иргэд бий. Гэхдээ энд ОХУ, АНУ, Хятадын харьяа гишүүд маань бүгд монгол үндэстнүүд. Бусад нь монголыг судлагчид, монголч түмэн гэдгийг юм. Сонирхсон хэн бүхэн хаягийн бүртгэлгүй ч гэсэн сүлжээний мэдээлэлтэй байнга харьцаж болно. Сүлжээний мэдээллийн гишүүддээ өгөх үр өгөөж гэдэг дээр би өөрийн товч санаагаа хэлэе. Сүлжээний мэдээлэл нь:
Тодорхой сэдвээр мэдээллийн шинжтэй ирүүлдэг бодит мэдээлэлүүд нь хүмүүсийн бодол сэтгэлгээг задрааж, бас ухаарахад нь шууд эерэг үр өгөөжтэй нөлөөлдөг л дөө. Мөн сүлжээгээр янз бүрийн мэдээлэл цацагдаж байдаг. Тэр бүгдээс гишүүдийн хүртэж байгаа үр өгөөж нь бол мэдээллийн энэ их урсгалын үед бид бүхэн мэдээлэлтэй харьцаж сурахад нь цахим өртөө сүлжээ гишүүддээ бас үр өгөөжөө өгч байгаа ойлгодог. Өөрөөр хэлбэл ямар мэдээллийг юу гэж ойлгох вэ, хүнд өөрийнхөө санаа бодлыг хүргэхийн тулд хэрхэн мэдээлэл бичиж сурах вэ гэх мэт энэ бүх үйл явцад Цахим өртөө сүлжээ гишүүдээ сургаж байгаа нь түүний гишүүддээ хүргэж байгаа бас нэг үр өгөөж гэж ойлгодог. Цаашилбал бид сүлжээний хамт олон гэсэн сэтгэлгээний нэгэн тийм нарийн холбоостой болж байгаа нь Цахим өртөө сүлжээний бас нэг магадгүй хамгийн чухал үр өгөөж. Єдөр болгон комьпютерийнхээ дэлгэцний араас сэтгэлийн холбоосоор Цахим өртөө сүлжээний гишүүд маань хэн хаанаас юу гэж бичсэн байна гэсэн хүсэл сонирхлоор мэдээллээ уншиж бие биенээ зургаа дахь мэдрэхүйгээрээ мэдэрч харилцаж байдаг. Хэдэн арван, магадгүй хэдэн зуун жилийн дараа бидний амьдран буй энэ цагийн залуусын бодол сэтгэлгээг, энэ Цахим өртөө сүлжээний мэдээлэл архиваас уншиж ойлгож, энэ цаг үед монголын залуус юуг ярьж, юуг хүсэж тэмүүлж, юун дээр бодол санаагаа хуваалцаж байсан бэ гэдгийг ирээдүй хойч маань ойлгоход ихээхэн хувь нэмэр оруулж буй гэж хэлж болох юм.

- Анлид байгаа монголчуудын талаар, мөн Англи орныг зорих гэж байгаа хүмүүс ямаршуухан бэлтгэл хангах вэ, Англид тэднийг ямаршуухан орчин хүлээж байгаа гэдэг талаар ярья. Тэнд хэдэн монголчууд байдаг вэ, тэнд ажиллаж, амьдарч, сурч байгаа монголчуудын байдал ямар байна вэ? Амьдралын төвшин хэр вэ? Хоорондоо холбоо харилцаа байдаг л байх, олон уулзалддаг уу?

- Англид яг хичнээн Монгол хүн байдгийг тодорхой тоо баримтаар хэлэхэд хэцүү. Яг визийн нарийн хяналт, бүртгэл энэ тэр байдаггүй юм шиг байна лээ, бидний ярьж таамаглаж байгаагаар 2000-3000 монгол байдаг байх. Би өөрийнхөө л байгаа мэдээлэл, бодол сэтгэлгээн дээрээ тулгуурлаж таны асуултад хариу хэлье. Миний бодлоор энд байгаа монголчуудын 10 гаруй хувь нь номын мөр хөөж эрдэм ном судалж байгаа. Yлдсэн нь ямар нэгэн байдлаар англи хэлний курс дамжаанд суралцахын хажуугаар амьдрал хөөж янз бүрээр л хоолоо олж идэж явах шиг санагддаг. Тэгэхээр бидний олонхи нь янз бүрийн ажил хийж, амьдралын хувьд бол энэ зүгийн газарт нэгэнт байгаа учраас энэ зүгийн амьдралын хэв маягаас суралцаж, аливаад яаж хандах хандлага зэргийг нь таньж л явна. Ер нь ямар нэгэн ажил хийж бага ч болтугай мөнгө олж эх нутагт байгаа хамаатан садан ах дүүсээ тэтгэн тэжээх ийм л үүрэг зорилго ихэнхд маань байдаг.Ихэнхи маань өглөө ажилдаа яваад, орой ирээд л гэхчлэн нэг иймэрхүү л жилд нухлуулсан амьдралын хэв маягтай. Нэгдмэл зохион байгуулалтай ажлын хувьд жилдээ элчин сайдын яамнаас маань шинэ жилээр болоод улс тунхагласны баяраар зохиодог арга хэмжээний үеэр бид тэнд хуран чуулж үзэж харсан тухайгаа ярьж, хөөрж суудаг л даа. Yйл хэргийг хамтран бүтээх гэдэг тал дээр бид нар одоохондоо тэр хэмжээний нэгдсэн байдлаар хараахан зохион байгуулагдаж амжаагүй байх шиг байна. 3-4 жилийн хугацаанд, монголчууд Англид их ирж байгаа учраас энэ нь тодорхой биетээр зохион байгуулагдахад бага хугацаа байж магадгїй. Бид ч гэсэн энэ тал дээр бас нэг хангалттай сайн ажиллаж чадахгүй ч байгаа тал бий байх. Ер монголчууд энд ажиллаж амьдарч энэ зүгийн соёл иргэншлээс суралцаж байна. Энэ бол алсдаа монгол түмэн маань дэлхийн соёл иргэншлээс суралцах нэг үүд хаалга нээж байгаа чухал л алхам гэж ойлгож байна.

- Яг одоо Улаанбаатарт Англи явах гээд визээ хүлээж байгаа хүмүүст та энэ богинохон хугацаанд нэг зөвлөгөө өгөөч, юуг илүү анхаарах хэрэгтэй вэ?

- Англи оронд ирэхэд энд юм болгон бэлэн зэлэн байдаг гэж ойлгож болохгїй. Монголдоо байгаа хэсгийн маань төсөөллөөр бол Англи бол өндөр хөгжсөн жаргалын орон гэж боддог юм шиг байгаа юм. Тийм байдаггүй. Энд чи яаж ажиллаж амьдарна, чамайг тийм амьдрал хүлээж байдаг амьдралын тогтолцоо энд байдаг учраас нэгдүгээрт хэлний маш сайн суурь дэвсгэртэй байвал ер нь амьдрахад чинь дөхөмтэй. Хамгийн эхлээд харьцах юм чинь хэл байдаг учраас наад захын хэлний мэдлэгтэй байгаасай, дараа нь янз бүрийн зүйл тохиолдоно, сэтгэлийн их хаттай байгаасай гэж хэлэх байна даа. Хүний нутаг шүү дээ.

  • Бичсэн tamga
  • Үзсэн: 2164

Бүлэг: Зочны булан

№1 Зочин: Ширчингийн Баатар

Нэвтрүүлгийн зочин: Ширчингийн Баатар
АНУ-ын Сан-Франциско хотод амьдардаг. Євөрхангай аймгийн Уянга сумын уугуул. Анагаах ухааны салбарт компьютер мэдээлэл хангамжаар Докторын зэрэг хамгаалсан. АНУ-ын "Silicon Valley" хэмээгдэгч компьютерийн өлгий нутагт мэргэжлээрээ ажиллаж байна.

  • Бичсэн tamga
  • Үзсэн: 2293

Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэх

  • Өртөөний сүлжээнд элсэх

tsahim_urtuuХэрэв та Монгол Туургатны Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэхийг хүсвэл: http://groups.google.com/group/tsahim-urtuu-suljee хаягаар зочилж маш хялбархан бүртгүүлж болно. Та Гүүгл суурьт энэхүү сүлжээнд имэйлээ бүртгүүлснээр манай сүлжээний гишүүн болно.

 

Image Temp

Энэ хуудас нь Цахим Өртөө сүлжээний нийт гишүүдийн хамтын бүтээл байх бөгөөд ажил хэргийн санал болгоныг вэбийн хамтлаг тухай бүр нь тусган энэ хуудсанд оруулж байх болно. Хамтран ажиллаж буй, ажиллахаар зэхэж буй таньд баярлалаа.

Newsletter