233-р сар2019

Олон улсын шүүх нь аваад явчихна шүү

 Б.Эрдэнэбаяр. Парис хот
 
1990-ээд онд балканы хойгийн хямрал гэж айхтар юм болсон. Хямрал ч юу байхав дээ. Тус тусдаа бие даасан улс болж байсан хүмүүс газар нутаг, ястан, үндэстнээрээ талцаж хэсэг нүдэлдсэн. Тухайн үедээ бид болгож байна, ингээд байхад хэн биднийг юу гэхэв гээд л зүтгээд байсан . Тэндээ байсан ард иргэдэд бол тэгж л бодогдож байсан байх. Ард иргэдээр ч зогсохгүй дарга нарын удирдлаган дор нь алба хааж байсан албан хаагчдад ч тэгж ойлгогдож байсан нь төсөөлөгддөг юм.
Яг л манайхны томчууд, ер нь бидэнд хэн хэлэхэв гэж дураараа тонгочиж, дунд чөмгөөрөө жиргэдэг шиг л дүр зураг харагдаж байлаа.
Яг үнэндээ бол тийм биш юмаа даа. Өнөөдөр Холланд Улсад байрлалтай хуучин Югославийн олон улсын шүүхээр гэмт хэрэг нь шүүгдэж шийтгүүлээд байгаа тэр үеийн Югославт алба хашиж байсан хүмүүсийг харахад нэгийг бодогдуулсан үйл явдал болж байнаа цаана чинь.
НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн 827 дугаар шийдвэрээр байгуулагдаж 1993 оноос үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа тус шүүхээр өнөөгийн байдлаар нийтдээ нэг зуун жаран нэгэн хүн иргэдийгээ хоморголон баривчилж, эрүүдэн шүүсэн, бөөнөөр хорьсон зэрэг хүмүүнлэгийн эсрэг хийсэн гэмт хэргийнхээ дагуу шүүхийг шийдвэрээр хоригдох ялаар шийтгүүлжээ. Дөчин холбогдогчтой арван долоон хавтаст хэрэг шийдвэрлэгдэх шатандаа явж байна. Нэг зуун хорин нэгэн холбогдогчийн хэрэг хаагдаж, гучин зургаан холбогдогч мөрдөн шалгагдах явцдаа нас барсан байна.
 
Энэ мэт тоон үзүүлэлтийг дурьдвал их л байна. Гэхдээ тэр гол нь биш юм. Манай улсад ястан, үндэстний хоорондын мөргөлдөөн биш, зөвхөн нийтийг хамарсан үймээн самуун болоход л хүмүүнлэгийн эсрэг төрийн үйлдэл хэрээс хэтэрсний гэрч нь та бид өөрсдаа байна. Хохирсон нь ч та бид, буруутсан нь ч та бид өөрсдөө.
 
2008 оны 7 дугаар сарын 1-ний шөнийн тэнгэрт харвалдан байсан байлдааны галт сум, буун дуу, иргэдийн айж цэрвэсэн орилоон, улангассан бороохойтой цагдаагийн харгис хашгирааныг нийслэлийн иргэд бүгд л санаж байгаа. Дэнжийн мянгын “түр цагдан хорих байр”-ны дотор, гадаагүй орилолдох чимээ нь дайны үеийн нацистын бөөнөөр хорих газрын талаарх уран сайхны киног санагдуулж байсан. Монголчууд бид ч яахав мартамхай, аливаа юмыг сүр дуулиан болгохгүйгээ сайрхдаг “билэг танхай” хүмүүс. Нэг хэсэг нь уйлаад, нөгөө хэсэг нь залбираад л өнгөрнө. Өнгөрч ч байна. Гэхдээ “тархины ой санамж” нь чанга талынхан гэж байна шүү таминь ээ.
Биднийг харж байгаа олон улсын байгууллагууд, гадаад улсын иргэд, төрийн бус байгууллагууд, тэр ч бүү хэл олон улсын шүүхийн шүүгч, прокурорууд чих дэлссэн харгис явдлыг шалгана л гэх юм бол, бидэнд хэн хэлэхэв гэж дураараа тонгочиж, дунд чөмгөөрөө жиргэдэг дарга нарыг хүрч ирээд л аваад явчихаар юм байна шүү. Тэдэнд тийм эрхээ бид өөрсдөө гаргаад өгсөн байх юм. Манай нийгмээр дүүрэн бухимдал байна. Дампууруулсан банк, хадгаламж зээлийн хоршооны харилцагчид, хууран мэхлэгдсэн барилгын захиалагчид, ядуурсан иргэд, малчид, нийслэлийн үгээгүй ядуучууд, бухимдсан залуус, хулхидуулсан сонгогчид гээд тоо томшгүй олон сөрөг урсгал байна.
Манай сэтгүүлчдийн өргөмжлөн нэрлэсэн “хаврын синдром”, “улс төржилт”, “төрийн ордныг гороологчид” –ын идэвхжилт ихссэнээс биш буурахгүй. Эд нар нэг өдөр бухимдлын цаламнаасаа алдуурахад л манай төр хямарсан механизмаараа ажиллах гээд дийлэлгүй, иргэдийнхээ эсрэг хүч хэрэглэнэ. Дараагийн удаад ой санамж сайтай талынхан зүгээр өнгөрөөхгүй. Олон улсын рэх зүйн механизт хар аяндаа ажиллаж эхэлнэ. Тэр үед нь олон улсын шүүхээр балканыхан шиг дотоод хэргийн сайдаасаа авахуулаад жагсаалаараа шүүгдэх болно. Энэ бол билэггүй яриа, муу ёр. Гэхдээ туйлбаргүй үнэн.

Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэх

  • Өртөөний сүлжээнд элсэх

tsahim_urtuuХэрэв та Монгол Туургатны Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэхийг хүсвэл: http://groups.google.com/group/tsahim-urtuu-suljee хаягаар зочилж маш хялбархан бүртгүүлж болно. Та Гүүгл суурьт энэхүү сүлжээнд имэйлээ бүртгүүлснээр манай сүлжээний гишүүн болно.

 

Image Temp

Энэ хуудас нь Цахим Өртөө сүлжээний нийт гишүүдийн хамтын бүтээл байх бөгөөд ажил хэргийн санал болгоныг вэбийн хамтлаг тухай бүр нь тусган энэ хуудсанд оруулж байх болно. Хамтран ажиллаж буй, ажиллахаар зэхэж буй таньд баярлалаа.

Newsletter