Цагаан буяны тухай Ажиа гэгээний айлтгал

Цагаан сарын шинийн нэгнээр бэлэг дэмбэрэл, өлзий ерөөл хүрч, Монголчууд та бүхэндээ Замдаан сэтгүүлээр дамжуулан үгээ хүргэх завшаан таарч, дээрээс Зонхив Богд гэгээн, гэвш багш нар ном их айлдсаны ивээлээр ийнхүү ахарлан хэлэх боломж гарлаа Та бүхэнтэй хамтран сууж буян хүртэх ийм сайхан завшаан тохирсонд би баяртай байна Би багаасаа Гүмбэм хийдэд өссөн нэгэн Монгол хүн Миний саатаж байсан Гүмбэм хийдийг Монголд Утаа Гүнбэн гэдэг

Цагаан сарын шинийн нэгнээр бэлэг дэмбэрэл, өлзий ерөөл хүрч, Монголчууд та бүхэндээ Замдаан сэтгүүлээр дамжуулан үгээ хүргэх завшаан таарч, дээрээс Зонхив Богд гэгээн, гэвш багш нар ном их айлдсаны ивээлээр ийнхүү ахарлан хэлэх боломж гарлаа. Та бүхэнтэй хамтран сууж буян хүртэх ийм сайхан завшаан тохирсонд би баяртай байна. Би багаасаа Гүмбэм хийдэд өссөн нэгэн Монгол хүн. Миний саатаж байсан Гүмбэм хийдийг Монголд Утаа Гүнбэн гэдэг. Yй олон Монгол, Тангад хүмүүс тэнд хүрч буян мөргөл хийж явсан өнө их түүхтэй. Богд Лам Зонхивын тодорсон газар Гүмбэм хийд нь Төвдийн бурхан шашны зургаан их төвийн нэг юм. Богд лам хайрласан номноос Ламрим Чинмо нь анхны чухал ном болно. Ламримыг нэгэн дор барахгүй тул дотроос Юндэн Шүжэрмаа хэмээх номын утгыг хураангуйлан хэлье.

Монголчууд түүхэндээ бурхан шашныг ихэд дэлгэрүүлж явжээ. Бурханы шашин Монгол оронд их дэлгэрээд Монгол үндэстэнд тун их тус хүргэсэн. Зөвхөн манай Монгол улс биш, орчлон дээрх олон амьтанд их ач тус хүргэсэн. Гэвч бидэнд гэнэтийн их аюул ирж, бурханы шашинд их муу болоод хэдэн арван жилээр харанхуй суулаа. Бурханы шашин сэргээд ирэхээр залуус шашныхаа учрыг сайн мэдэхгүй болсон байна. Монголчууд маань их залуу улс. Залуус маань бурхан шашнаа мартсан дахин сэргээх хэрэгтэй гэж би бодож байна. Бид нар ёс заншилаа сэргээн залах хувь тавилантайд би маш их баярлаж, бие сэтгэлээ зориулж явдаг.

Бурханы шашинд гурван эрдэнэ бий агаад хамгийн түрүүнд хэлдэг ёстой зүйлс. Гурван эрдэнэд бурхан, ном, хувраг орно. Бурхан гэж байдаг боловч нэн ховор. Ямар ч хүн бурхан болж чадах бурханы оюун санаа байна гэж хэлж болно. Бурханы сэтгэл бидэнд байсан ч бурхан болдог хүн нэн цөөн. Учир нь бидэнд хэл хилэнц ихтэй, түүндээ дарагдаад бид тэр бурхан болох эрдэнийг (юндэн) ил гаргаж чаддаггүй. Бурханы зам мөрийг дагаад бурханы номноос сайтар сурч, сэтгэлээсээ чин сүсэглэвээс бид олон нийтээрээ бурхан болж чадах юм. Бурхан гэж хэл хилэнцгүй сэтгэл ариуссан хүнийг хэлнэ. Бидний мөргөдөг Далай Богдыг бурхан хэмээн сүсэглэвээс зохино. Бурханы номыг сүсэглэсээр бурхан болох жамтай. Тэгвэл бурханы ном нь тун олон мянган холгон судар болно.

Монгол газарт ганжуур данжуур гээд Монголоор орчуулсан олон том ном судар байна. Гэвч тэр их ухааныг хураангуйлан хэлвээс eрдөө хоёр өгүүлбэр болно. Хэл хилэнц хийж болохгүй, буян ном сайн хийх гэсэн хоёр өгүүлбэрт бүх утга нь багтана. Бидний Монголчууд ийм сайхан нандин ёс заншилтай улс. Єөрөөсөө ах хүмүүсийг хүндлэх, ахан дүүстэйгээ дацаа (хэрүүл) багатай амьдран суух, эрдэнэ болсон өөрийн соёл, ёс заншлаа мөрдөн амьдрах бөгөөд тэр бүхэн бурханы шашны номон дотор багтаж байна гэж би боддог. Энэ сайхан заншлаасаа мартсаныг түүхээс сөхөн харахад бидэнд гадна дотнын аюул ирснээс л болсон байдаг. Хаяж гээснээ дахин сэргээгээд ирвэл их ач тустай шүү дээ. Хувраг болох лам шавь хүмүүс нь сүм хийдэд суугаад ном заалгаад ном сурч байна. Олон нийт, ард түмэн дотроос ном бүтээж байсан, шашин бадруулж, цагаан буян үйлдэж явсан хүн олон бөгөөд тэд бүхэн хувраг хүний бүтээж байсантай мөн чанараараа адил. Олон нийтээрээ ийнхүү ихийг бүтээвээс номын гэгээн замаар бүгд явна. Номын замаар явбаас шашны үйл хэрэг бүтнэ. Улмаар олон нийтээрээ орчлон дээр энх амгалан сайхан сууж, жаргалын нар мандаж чадна. Ийм сайхан ерөөлтэй зүйлсийг гурван эрдэнэ хэмээнэ.

Гурван эрдэнийг бүтнээр айлдвал их цаг орно. Дотроос хамгийн бодууштайг нь тодруулбал арван цагаан буян болно. Арван цагаан буяныг товчлоод хэлэхэд муу хэрэг хийж болохгуй, муу хэлж болохгүй гэсэн нь нэн чухал. Зарим хүн өнөө маргаашийн амьдрал гээд их яарч, би их ажилтай байна, буян хийх ямар ч зав алга, би лам шавь хүн шиг сүм хийдэд суугаад ном үзэх завгүй, надад хэл хилэнц их байна, гэлээ ч би буян хийж чадахгүй нээ гэж хэлдэг. Би түүнтэй санал нийлдэггүй. Бидэнд буян хийх бололцоо, арга зам их олон байна. Зөвхөн хийдэд суусан лам хүн төдийгүй бусдад зав чөлөө их бий. Нэгэн жишээ хэлье. Би нэгэн газар ажил хийж байна гэж бодьё. Цалин мөнгө авахаа бодохоос илүү ажиллаж байгаа хамт олон, хажуу хавирганыхаа ах дүүсдээ тус хүргэж чадвал тэр нь сайны бүтээл, буян ном болно.

Та бүхэнд хэлэх эл номыг гурван итгэл хэмээнэ. Бүгдийг гурван итгэлд багтааж болно. Эдгээр нь бурханд сүсэглэх итгэл, номонд сүсэглэх итгэл, хуврагт итгэх итгэл болно. Энэ гуравт сүжиглэх нь өөртөө болон олон нийтэд тус дэм болох гэсэн утгатай юм. Єөр өөрийнхөө санаагаар олон нийтэд дэм болж чадахгүй байваас олон нийтэд муу юм, саад тотгор хийж eр болохгүй. Эдгээр нь гурван итгэл дотор мөн багтана. Єөр бодох юм бидэнд байна. Бид нар нарт eртөнц дээр ирээд хүний биеийг олчихсон тул өөрийн амьдралгүй, гэр оронгүй амьтанд тус хүргэж чадна гэж бодохгүй юм бол тун өчүүхэн санаатай байна гэсэн үг. Аливаа юмыг сайхан томоор бодож сэтгэх хэрэгтэй. Олон нийтэд тус хүргэе гэж бодох хэрэгтэй. Надад суух газар олдсон, надад хоол унд байна, олон найз нөхөд байна, цөм надад тусалж байна, гэж өөрийгөө зөвхөн бодвоос тэр нь олон нийтэд аюул болно. Яагаад гэвэл тийм завшаан олон нийтэд олдохгүй байгаад оршино.

Боломж завшаанаараа олон нийтэд тус хүргэж чадах хүнийг Бодистава гэнэ. Бусдад тус хүргэх нь Бодиставагийн гол санаа юм. Бодистава нь бурхан болоход тун ойрхон байнаа гэсэн үг. Бодистава нарыг нэрлэвээс Жанрайсаг, Жамбийян, Чагнаадорж, Чагдар болно. Бодиставагийн санааг бид нар сураад бусад хүмүүст ач тусыг нь гаргах хэрэгтэй. Гол нь өөртөө биш олон нийтэд тус хүргэх санаа юм. Бодиставагийн санаан дээр нэмээд хэлэх бас нэгэн зүйл нь Паралтүвшинба-жүг хэмээх ном юм. Yvнийг тодруулан хэлье.

Нэгдүгээрт олон нийтэд өглөг өгөх (чүнбү) орно. Єглөг өгөх гэдэгт олон нийтэд зориулахдаа миний зоос мөнгийг зөвхөн энэ хүнд л зориулна гэсэн өрөөсгөл бодолтой байхдаа биш. Тэр өгч байгаа нь сайхан ч гэлээ илүү өргөн уужам санаатайгаар сэтгэх хэрэгтэй юм. Єглөг мөнгөө дээш нь бурхад, дэргэдээ хөгшчүүлд, түүгээр ч барахгүй аюултай хүнд ч өгч болно. Ийм санааг бариваас тэр нь өглөг өгөх буяны сэтгэл болно. Єөрөөр хэлбэл энэ хүнд хэдэн зоос өглөө гэсэн тоо нь гол биш, өглөг өгөх сэтгэлийн хүч нь хамгаас чухал юм. Хоёрдугаарт сахил (цүтэм) орно. Лам хүнийг сахилтай гэж хэлнэ. Сахил нь нэг ёсондоо тангараг гэсэн үг. Хүнд муу хийхгүйгэдэг нь тангараг мөн. Тэр битгий хэл жирийн сайн санаагаар тус болох, тэгвээс тэр нь хамгийн их өглөг, бас нэгэн тангараг болно. Гуравдугаарт зундуй (хичээл зүтгэл) орно. Ном сурья, ажил хийе гэвэл яая даа гэтэл нь хичээл зүтгэлтэй хийхийг хэлнэ.

Монголын залуучууд маань ямар ч улсад байна, хаана ч явна бурхан шашин, түүх соёл, зан заншлаа мартаж болохгүй. Хамт олноороо хоорондоо дацаа багатай энх амгалан амьдрах л гол зүйл. Монголчууд бид ахан дүүсээ гэдэг. Дан ганц Монголчууд ч биш Монгол, Тангад, бусад хүмүүс хэрүүл зөрчилгүй байж, тэр тусмаа орчлон дээр бүгд эв найртай соёл иргэншил, шинжлэх ухааныг хүндлэн дээдэлж явья. Мартсаныгаа сэргээх нь хамгийн сайхан эрдэм гэдгийг сэтгэлдээ тээж явах хэрэгтэй.

Би сүүлийн хоёр сар Жагарт явж Далай багшийн дэргэд ном үзэж байгаад ирлээ. Жагарт байдаг олон дацангаар орж лам хуврагуудад манз барин буян хийсэн юм. Тэгээд манай Монголчууд суудаг Дрэпүнг хийдэд хүрлээ. Тэнд Монгол, Буриад, Халимаг, Євөр Монгол 70 гаруй лам хувраг шавилан сууж, ном үзэж байна. Амeрикийн Монголчуудаас өргөсөн хандивын мөнгийг барьж тэднийг ихэд баярлуулав. Ингээд өргөл барьсан Монголчууддаа би их баярлаж байна. Цагаан сарын шинийн нэгнээ бүгдээрээ амар тайван золгож, хотол нийтээрээ жаргал дүүрэн сайн сайхан баярлаарай.

"Замдаан" сэтгүүлийг захиалан унших сонирхолтой хүн Энэ и-мэйл хаягийг спамботоос хамгаалсан. Та үзэхийн тулд JavaScript идэвхжүүлэх хэрэгтэй., Энэ и-мэйл хаягийг спамботоос хамгаалсан. Та үзэхийн тулд JavaScript идэвхжүүлэх хэрэгтэй., Энэ и-мэйл хаягийг спамботоос хамгаалсан. Та үзэхийн тулд JavaScript идэвхжүүлэх хэрэгтэй. хаягаар хандана уу?