278-р сар2016

Пүрэв, 21 3-р сар 2002 05:24

"Монголын тулаач" Европийн дэвжээнд

Written by  tamga
Rate this item
(0 votes)

Монголын мэргэжлийн боксын алтан хараацайнуудын нэг, манай боксчдын хөгшин Европт хүч үзэх замыг заасан "Монголиан варриор" (рингний нэр нь) Чойжилжавийн Цэвээнпүрэв өдгөө Английн Манчестэр хотноо амьдарч, англи менежертэйгээр, боксын рингнээсээ холдох огтхон ч бодол үгүйгээр явна. Тэрбээр өнгөрөгч оны 12-р сарын 9-нд Британийн аварга цолны төлөө Ирландийн Кэвин Герэвский-тэй чүхал тулаан хийж ялсан мэдээг сүлжээгээр илгээж байсныг сүлжээний анд нөхөд та бүхэн санаж буй байх. Энэ удаа та бүхэнд Цэвээнээтэй хууч хөөрч, дурсамж сэргээн, санаа бодлоос нь хуваалцсанаа уншигч танаа хүргэж байна.

Ингэхэд бокс хэмээх эр зоригийн спортод хэдийгээс хүтгалдах болов? Бокс руу өөрийг тань татсан "буруутан" хэн бэ?

Би ч боксийг их орой эхэлсэн хүн дээ. Багадаа ганц нэгхэн тэмцээнд тоглож үзсэн төдийхөн. Хааяа "Хүч" нийгэмлэг дээр очиж боксчин ах нарыг харна. Бас бэлтгэл хийх гэж оролдоно. Тэгтэл 1992 оны 10-р сард Оюунболд багш (одоо Улсын шигшээ багийн ерөнхий дасгалжүүлагч): "Би мэргэжлийн боксийн "Чингис" клуб гэж байгуулж байгаа. Депогийн тийшээ байр авсан. Заалаа тохижуулж байгаа. Чи миний шавь болох уу" гэж асуухад нь би ч уухайн тас толгой дохисон. Гэхдээ 22-тойдоо бокс эхэлнэ гэдэг бол дэндүү оройтсон хэрэг байгаа юм. Манай зарим боксер 12-13-тайгаасаа эхлээд 20-21-тэйдээ зодог тайлсан тохиолдол бий.

Тэгээд л Оюунболд багшаараа нүдүүлж гарав уу?
Тийм. Эхлээд хоёулаа заалаа тохижуулаад, ринг шалаа хийгээд л. Би тэр үед хүчтэй мөртлөө их хатуу, техник муу, дээсэнд ч орж чаддаггүй байлаа. Тэгээд л нөгөө хатуу хүнийг чинь багш нухаж өгсөн. Суганд зүү хавчуулчихна. Єөрийн эрхгүй гараа өргөж, техникээр хийхээс өөр аргагуй болвоо. Дээс алдахаар багш намайг дээсдэнэ. Юмаар шавхуурдаад ирэхээр тэрнээс нь бултаж нэг ёсондоо дасгал хийж байсан юм билээ, одоо бодоход. Багш бид 2 их мэрийлттэй хийдэг сэн.

Хамгийн анхны томоохон тэмцээн юу байв?
10-р сарын сүүлээр хичээллэж эхлээд 1993 оны 1-р сард Улсын аваргаар анх удаа орж, хүрэл медаль авлаа. УАШТ-ий дараа талийгч Отгоо ах (Дэлхийн аваргийн анхний мөнгөн медальт Р.Отгонбаяр) энэ хүүхдийг 54 кг-д бэлтгэнэ, хүчтэй мотортой хүүхэд байна гэж бүх багш нар, шигшээгийн тамирчдийн хамтарсан хурал дээр хэлж билээ. Багш үүнийг сонсчихоод намайг сэм
нүдарч "3-хан сар шүү" гэж байсан удаатай.

Шигшээд мөн амархан оржээ... Амжилтыг угсруулж өгөв vv?
Анх шигшээд ороод Давкатай (ОУХМ Ц.Даваацэрэн) спарринг хийхэд унагасан. Зааланд байсан бүх хүн тойрч ирээд, багш нар яасан ийсэн гээд л. Би ч баруунд яг суулгадаг л даа. Тэгээд Давка бодсон байх, үүнтэй тулаад хэрэггүй гэж. Бүжиглэдэг болчихсон.

Сүүлдээ харин шигшээгийнхний гарт нь орчихож байгаа юм чинь. Миний аргыг олчихгуй юу. Би тэднээс хамаагүй хүчтэй ч гэсэн аргалж чадахгүй болж эхэлсэн. Одоо л тэгж боддог болж байна. Улсын аваргаас дахиж мөнгө, хүрэл аваад л мэргэжил рүү гарсан.

Яагаад мэргэжлийн бокс руу урвав? Хамгийн анхны тулаанаа хаана хийж байсан бэ?
Би ч Д.Лхагваагийн араас л мэргэжлийн бокс руу гарсан. Гэхдээ өмнө нь Оюунболд багшид АНУ-гаас урилга ирээд О.Цогтжаргал бид 2-ыг авч явъя гэж байсан юм. Би Ази руу тогломоор санагдаад тэдэнтэй яваагүй л дээ.
Тэгээд 1996 оны 11-р сарын 22-нд анх Солонгост (БНСУ)тоглосон. Хамгийн анхны 4 өрсөлдөгчөө КО-гоор (нок-аут буюу хунд цохилтоор) ялж, тавдахад нь дэлхийн аварга байсан хүнийг оноогоор, дараа нь Японийг ялсан. Ер нь БНСУ,Тайландаар гурван жил амьдарч, нийт 17 удаа тулалдаж 14-т нь ялсан. Yvнээс 11-ийг хүнд цохилтоор буулгаж авч байлаа. Харин гурван сайн боксчинд оноогоор ялагдсан. (гээд тэр үеийн Тайланд, БНСУ-ийн сонинууд үзүүлэв. Тайландийн ард түмний бахархал болсон дэлхийн аваргатай нь их ойрхон тоглож 2-хон оноогоор хожигдсон тухай нэг сонин дээр нь байна)

Энэ хэн гэдэг аварга вэ?
Тэр уед WBC (Мэргэжлийн боксийн хамгийн хүчирхэг холбоо)-гийн түр зуурын аварга байсан хүн. Нутгийнх нь дэвжээн дээр их л тэнцүү тоглосон санагддаг. Миний мэргэжлийн бокс дахь анхны ялагдал энэ л дээ. Долоо дахь тоглолт минь байлаа. Уул нь би түүнтэй тоглох ёсгүй байсан гэсэн. Түүний учраа нь 10 хоногийн өмнө гэнэт татгалзаад, тэгээд оронд нь намайг гаргачихсан. Одоо тэр дэлхийн аварга болчихсон, тайландууд түүнийг хааныхаа дараа л авч үздэг гэсэн.

Бас БНСУ-даа байхдаа манай Д.Лхагвааг хожчихдог Баэк Жөн Квонтой 2 ч удаа спарринг хийж үзсэн. Дандаа зритэлитэй тоглоод, би нүдэж өгсөн. Би нэгэнд нь пүүзтэй тоглосон чинь тулааны дараа Баэк Жон Квон надад амжилт хүсээд боксэркаа тайлж өгч билээ.

Энэ солонгос боксчний тухай Лхагваад хов дуулгаж болоогүй юм уу?
Солонгосууд Лхагваа бид хоёрыг зөрүүлчихсэн юм байна лээ. Намайг Монгол руу явуулангуутаа Лхагвааг Солонгос руу дуудчихсан. Тэгээд л түүнд Баэкийн талаар хэлж амжилгуй байтал Лхагваа хожигдсон.

Хэдийд яагаад Хөгшин Европийг зорих болсноо яриач.
Тэр үед Солонгост байсан манай боксчдийн ихэнх нь Монголдоо эргээд ирчихсэн үе. Солонгос менежерүүд биднийг залилаад, бид сүүлдээ тэсэхээ болиод гэртээ ирсэн. Шим, тэгээд багш, менежерүүд бидний тоглолтын хөлсөнд ердөө 500 $ өгч байлаа. Сүүлдээ хамаагүй багасаад, үндсэндээ биднийг доорд үзэж эхэлсэн. 100 $ Монголд маш их мөнгө гэх ухааны юм яриад. Манай Монголын багш нар болохоор тэднийг дагаж гүйлдээд л, шанд нь 50, 50 $ авчихаараа зан нь хувирчихна.
Ер нь мэргэжлийн боксийн цалин шагнал гол төлөв хөшигний цаагуур зохицуулагддаг ч түүнийг баримжаалж болдог юм байна. Бид нар Солонгост бараг үнэгүй тоглож байснаа одоо л ойлгож байна. Тэр зед үүнйиг түрүүлж дуугарснаараа би хохирсон л доо. Бусад маань надаар хэлүүлчихээд миний ард үлдсэн. Гэхдээ сүүлдээ бүгд Шимээс буцаж ирсэн.

Солонгост шударга бус хүмүүсээс залхаад Монголдоо иржээ. Ямар азаар Англи руу ирэх болов доо? Энд ирээд хэдэн тоглолт хийгээд байна?
Кик-боксийн дэлхийн аваргаас хүрэл медаль авсан Ж.Алтанпүрэв гэдэг монгол залуу 1999 оны сүүлээр Англид хувь хүний урилгаар ирсэн юм байна лээ. Тэр үеэрээ эндхийн нэгэн том промоутертэй танилцаж монгол боксчин авчрая гэж ярьжээ. Би Ази руу явахгү гээд байж байсан юм чинь түүнийг шууд л тэгье гэж хүлээж авсан. Ингээд Англи оронд ирээд 2 жил болчихжээ.


Зураг 2. Дасгалжуулагч нарын хамт.

Залvvдаа Бритиш болон Коммонвийлт-ийн аварга болж байсан Крис Фуллэр гэж багш тэгж намайг анх тэмцээнд оруулахаар авчирсан л даа. Би хугацаанаасаа жаахан хоцорч ирээд, тэгтэл 4-хон хоногийн бэлтгэлээр тоглож хэрэггүй гээд тэр тэмцээндээ оруулаагүй л дээ. Гэхдээ тэр багшийн анхааралд өртсөн юм байлгүй, намайг авч үлдсэн. Австралийн рэгбиний тамирчдийн дунд оруулаад л миний визийг 3 жилээр сунгуулчихсан. Одоо тэгээд Манчестэр-ийн ойролцоо Олдхам гэж хотод багшийндаа амьдарч, бэлтгэл сургуулиа базааж байна даа.

Энд ирсээр 8 тоглолт хийлээ. Yvнээс нэг нь үзүүлэх тоглолт. Тэгээд 7 тоглолтын зургаад ялсан. Зургаан ялалтийн талыг нь дутуу гаргасан. Ялагдахдаа Шотландийн боксчинд оноогоор дийлдсэн.

Мэргэжлийн боксийнхноо хувьд өрсөлдөгч учраа олдохгүй байх гээд зовлон бий бололтой. Энэ явдал танд тохиолдож байв уу?
Єнгөрсөн оны 4-р сараас 9-р сарын 20 хуртэл яг тийм юм надад тохиолдсон. Овоо гэрээ байгуулаад тоглох гэж байтал Боксинг боард-аас нь болиулчихаад байдаг. Эдний боксийн гол удирдлага нь л даа. "Чамтай тоглочихоор хүн биш байна. Чиний зиндаанийх биш" гэх зэргээр худал үнэн шалтаг их гаргана. Тэгээд дээр нь Ази царайтай хүмүүст дургуй байдаг юм аа.

Тэгээд л 9 сарын.20, 10 сарын 06, 12 сарын 09 гээд даруй 3 тоглолт хийчихлээ дээ.

Тэр Боксинг боард нь тоглолт цуцлахаас өөр ямар ажил хийдэг хэрэг вэ?
их ажил хийдэг шүү. Бокстой холбоотой хамаг юмийг эндээ шийднэ. Бүх боксчдод лиценз олгодог. Тэрийгээ 2 жил тутамд шинэчилнэ. Бас эмнэлгийн үзлэгийг жил бүр хийж нэг л юм болохгуй гарвал "Уучлаарай, та энэ жилдээ тоглох боломжгүй" гээд л гаргачихдаг. Энэ мэтээр их юм бий. Ер нь чансаагаараа Британийн эхний 8-д ороод ирэхэд автоматаар дэлхийд чансаатай болчихдог юм билээ.

Бокс бол Англид анх ууссэн. Єнөө үед АНУетай цуг энэ спортийн гал голомтыг залгаж яваа айл юм гэдгийг би ойлгож эхэлсэн. За яахав хөнгнөн жинд Ази руу ганц нэг сайн хүмүүс байгаа. Бусад топ боксэрүүд энэ 2 орны л промоутэрийн мэдэлд байгаа юм даа.

Монголын боксчин гэхээр мэдэж байна уу? Манайх чинь дэлхий, олимпоос медаль авчихсан, бас чиг боксийн намтартай орон...
Ер нь мэдэхгүй дээ. Харин нэг сонин зүйл хэлэхэд эдний нэг мундаг менежер нь миний тоглолтын дараа ирж уулзаад "Би танайхнаас Амаржаргалийг (ОУХМ Ц.Амаржаргал) мэднэ. Тэр мэргэжилд гарсан уу? Хаана юу хийж байгаа вэ?" гэж асуусан. Тэгэхэд Амараа ахаараа их бахархсан шүү. Ийм мундаг менежер жирийн нэг хүнийг онцлохгүй дээ.

Єнгөрсөн оны 12-р сарын 9-ны тоглолтын талаар жаахан ярих уу? Их том заал байсан шүү.
(Тэрхvv түлааныг Монгол Улсаас Их британид суугаа элчин сайд Д.Даваасамбуу, элчин зөвлөх Б.Энхмандах, боксын ОУХМ Н.Ариунболд, манай шилдэг хөлбөмбөгчин Б.Буман-Учрал, чөлөөт бөхийн нэрт тамирчин Л.Сэргэлэнбаатар, чөлөөт бөхийн олон улсын шүүгч О.Заяамандах, ширээний теннисний спортийн мастер Батсайхан зэрэг 30 гаруй монгол угсаатан хүрэлцэн очиж халуун дулаан дэмжлэгээ үзүүлсэн билээ)


Зураг3. Их Британи улсад суугаа Монгол улсын элчин сайд Д.Даваасамбуугийн хамт тоглолтын дараа

Тэр заал 600 хүний суудалтай. Дүүрэхгүй дээ гэж бодож байтал пиг дүүрэн хүн үзсэн. (Эл өдөр Тара Лэйсүрэ центер-т 5 тоглолт болсны хамгийн гол тоглолт нь Ч.Цэвээнпүрэвийнх байсан билээ. Энэ залуу өөрөө ингэж хэлэх дургүй байна) Манайхан олуулаа ирчихсэн, заалнаас монгол хун зааж хэлж өгөхөөр их сайхан байсан. Ємнө нь ерөөсөө тэгж үзээгүй юм чинь. Хэдий янз бүрийн, буруу зөруу заавар өгсөн ч гэсэн төрөлхи хэл дээрээ сонсоход их л сонин мэдрэмж төрж байлаа. Ялангуяа Б.Энхмандах ах бокс их ойлгодог хүн байна лээ, "тэсэр тэсэр, хойд гараа" гэх мэтээр их зөв заавар өгснийг сонссон. Миний хувьд учраагаасаа айж эмээгээгүй, түүнийг хожно гэдэгтээ итгэлтэй тоглосон. Тэгээд энэ орний аваргын бүсийг авсандаа баяртай байгаа. Одоо хамгаалах тоглолтоо олон хийж, чансаагаа ахиулахийг чармайна.

Гэхдээ би өөрийгөө аймаар их голдог. Тоглолтуудынхаа бичлэгийг сүүлд үзэж байхад их муу байдаг. Мэргэжилд бүх л чадал чансаагаа гаргаж тоглох ёстой. Тиймээс ч мэргэжлийнхэн бэлтгэлийг дээд зэргээр хангадаг. Саяны тулаанд миний бэлтгэл гайгүй сайн ханасан. Гэхдээ өрсөлдөгч маань олон тулаанд орж үзсэн, их туршлагатай хүн байна лээ. Хүн хожихгүй ч гэсэн зодүүлаад сурчихсан, баргийн цохилтод унадаггуй тийм тамирчид байдаг юм аа.

Харин энэ тоглолтын талаар Скай (Sky)тэлэвизийн (Английн нэртэй кабелийн суваг) сурвалжлагыг сүүлд нь үзсэн. Морь уралдаж буй болон Чингис хааны зургийг харуулаад манай ТВ анх удаа Монгол орны тухай нэвтрүүлж байна гээд л. Дараа нь Шинээ бид 2-ийн жанжин малгайтай зураг гаргаад "Сонирхогчдийн бокс-т хүч үзэж байсан 2 мэргэжлийн бокс-т гэнэтхэн ирээд..." гэх мэтээр яриад. Тоглолтоос харуулаад миний алдаа дутагдлыг хэлээд л, "Шинэ элчин сайд нь инээж байна" гэж сайдийг гаргаад, манай монголчуудаас бас сэтгэгдэл авчихсан байна лээ. Их гоё бичлэг болсон байна лээ.


Зураг 4. Их Британийн аваргын бүсийг гардсан мөч


Энэ тоглолтыг дөрөв таван дэлхийн аварга ирж vзсэн...
Тэгсээн. Жуниор Витэр, Чарлэс Шэпард, Ады Лэвис, Бөббы Ванзиэ гээд дэлхийн аваргууд үзсэн. Чарлэс Шэпард бол манай багшийн шавь нь байгаа юм.

Нууц биш бол тоглолтын хөлс хэдийг авч байна?
Тоглолтын түвшин ахих тусам мөнгө нэмэгдэнэ. Мэргэжлийн боксийн гол мөнгө нүднээс далд эргэлдгийг хүмүүс мэдэж байгаа. Энд далд ч гэсэн мэдэх боломжтой юм байна. Дунджаар 3500 £-ийг 2 хувааж авч байгаа. (Нэг хунд 1700 £ бую 2500 орчим $ нэг тоглолтоос оногддог юм байна) Азид ямар мөнгнөий толоо тоглож байснаа одоо л ойлгож байна. Тэнд дээд тал нь л 1000$, тэгээд 500 руу буух жишээний.

Мэргэжлийн боксийн "албан хаагч" болоод чамгүй хэдэн жилийг авчээ. Энэ хугацаанд хатуу шируун тоглолт олон хийгээ биз?
Дэлхийн аваргатай хүртэл зодолдож үзсэн Вейлсийн сүпэрфэатхэр жингийн аварга нөхөртэй 4 раунд тоглосон маань тиймэрхүү болсон. Ёстой тачигнаж гарсан. Бид 2 хэн хэнээ салгалтал цохилцоод, сайн гөвөлцсөн. Ёстой зогсоогүй. Унавал унахаар нүдсэн, үнаагүй. Түүнийг ялснаар тэр жиндээ Бритиш ратинг-ээр 8-д орж байгаа юм л даа. Минийхээс 2 жин дээгүүр гэсэн үг. Манай менежер үүнийг хэрэггүй гээд тэр жингийн рэйтингээс татгалзсан. Єөрийнхөө жиндээ тоглож байсан нь дээр гэж үзээд.

Энд WBC, WBO-г их дээгүүр үздэг. IBF, IBO дараа нь орох байх. Англид хамгийн хүчгүй байгаа холбоо нь WBА.

Мэргэжлийн боксчдийн цохилт нь гартаа орчихсон байдаг гэж яридаг юм билээ. Энэ бол хэн хүчтэй чадалтай нь ялдаг гэсэн үг. Оросын алдарт боксчин, мэргэжлийн боксийн 3 холбоонд зэрэг дэлхийн аварга цол хуртээд буй Костя Цю цохилт өөрт нь 10 см ойртох үед өрсөлдөгчийнхөө нударганаас гаргадаг гээд сонин зүйлс бий. Ер нь ийм өндөр түвшинд бокс хөгжсөн газраас их юм л сурж харина гэж боддог доо.

Ах дуу хамаатнуудаас чинь боксоор хичээлэсэн хүн байна уу?
Миний хамгийн бага дүү Бумчин тоглож байгаа. 2000 онд Сахад болсон Азийн хүүхдийн наадамд түрүүлж байсан. Дүүгээ сайн боксчин болгохын төлөө чармайна даа.

Англид байгаа манай бас нэг боксэр С.Шинэбаярийн талаар юу ярих вэ?
С.Шинэбаяр Англид ирээд 1 жил болж байна. Би яахав, менежертэй нь холбож өгөөд энд авчирсан л даа. Хөнгнө жинд (flyweight) тоглодог. 1997 онд улсын аварга болж байсан, мэргэжлийн боксийн анхны улсын аварга, тухайн үедээ Атарабаяр, Анхныбаяр, Дима, Эрдэнэчулуун гээд үеийн хэдтэйгээ их үздэг байсан залуу.

Сонирхогчдод 100 тоглолт хийгээд 90-д нь ялчихсан, намайг бодоход их туршлагатай боксэр л доо. Англид ирсээр албан ёсны 2 тоглолт хийж ялаад байгаа. Их ирээдүйтэй, хатуу гартай. Энэ жилдээ Бритиш мастэрс цолний төлөө тоглоод, хойтноос бараг дэлхийн 2 номерийн хүнтэй тоглох байх аа. рингний нэр нь Шинны


Зураг5. Шинэбаяр болон менежерийн хамт


Єөрийн тань гол зорилт?
Энд бүсээ хамгаалах болон хэд гурван том тоглолт хиймээр байна. Хүчтэй нэртэй учраатай нударга зөрүүлмээр байна. Нэгэнт бокс тоглож хэдэн жил болсных, сурсан мэдсэн зүйлээ Монголдоо аваачиж хүүхэд залуустайгаа хуваалцана.

Ярилцсан: Б.Цагаанбаатар
Лондон


Нэмэлт Шигтгээ: Дээрхи ярилцлага авсны дараа Цэвээнпүрэвт тохиолдсон бас нэгэн тэмдэглэлт үйл явдлынх нь талаар түүнээс утсаар авч та бүхий сонорт хүргэхээр энд шигтгэлээ.

Энэ нь Дэлхийн бокс сонирхогчдын дунд Принц (Хүнтайж) хочоороо алдаршсан дэлхийн аварга асан Английн алдарт боксер Насээм Хамед Монголын Ч.Цэвээнпүрэвийг урьж хамтарсан бэлтгэл хийж байна. Н.Хамeд энэ сарийн суулчээр IBO-гийн дэлхийн аварга цолны төлөө Испанийн Мануэл KАЛВО (Manuel CALVO)-той тулалдах гэж байгаа юм. Араб гаралтай англи боксчин Насийм Хамед өнгөрсөн онд дэлхийн аварга цолоо (6 жилийн турш хамгаалсан) нилээн сур дуулиантайгаар алдаж байсан билээ.


Зураг 6. Дэлхийн аварга асан Насим Хамед


Ч.Цэвээнпvрэв-Принц нарийн спарринг тулаан Шэффилд (Sheffild) хот дахи Н.Хамедийн хувийн зааланд 14 хоногийн турш болж байгаа бөгөөд тус хот дахь хамгийн тансаг буудалд Цэвээнээгийн хамаг зардлыг өөрөө гарган байрлуулж байгаа юм. Дэлхийн дээд ангиллийн боксчинтой ийн тулж буйдаа Цэвээнпүрэв тун сэтгэл хангалүүн байгаагаа нуусангүй.

Тэрбээр:
Хунтайж үнэхээр хэцүү өрсөлдөгч байна. Толгой жаахан өндийхөд л хяргачих гээд, гэдсэнд хамгаалалтын зай гаргавал унагачих гээд маш хэцүү. Заримдаа ч зүгээр амиа л авч гарч байна хэмээн учраагаа үнэлэв.

Read 1385 times Last modified on Баасан, 23 3-р сар 2012 20:05

1 comment

Leave a comment

Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэх

  • Өртөөний сүлжээнд элсэх

tsahim_urtuuХэрэв та Монгол Туургатны Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэхийг хүсвэл: http://groups.google.com/group/tsahim-urtuu-suljee хаягаар зочилж маш хялбархан бүртгүүлж болно. Та Гүүгл суурьт энэхүү сүлжээнд имэйлээ бүртгүүлснээр манай сүлжээний гишүүн болно.

 

Image Temp

Энэ хуудас нь Цахим Өртөө сүлжээний нийт гишүүдийн хамтын бүтээл байх бөгөөд ажил хэргийн санал болгоныг вэбийн хамтлаг тухай бүр нь тусган энэ хуудсанд оруулж байх болно. Хамтран ажиллаж буй, ажиллахаар зэхэж буй таньд баярлалаа.

Newsletter